العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

289

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

بيفائده است . 59 - امالى طوسى . عده‌اى از مفضل . . . از سليم بن قيس از امير مؤمنان از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله كه فرمود از علائم فقه و فهم انسان كم‌حرفى در سخنان بىثمر است . 60 - امالى طوسى ابن صلت . . . از زيد بن على از پدرش حضرت سجاد عليه السّلام كه از حضرت على عليه السّلام سؤال شد . با فصاحت‌ترين مردم كيست ؟ فرمود فصيح‌ترين مردم آن كسى است كه در مقابل سؤال ناگهانى پاسخ سكوت‌كننده بدهد . 61 - دعوات راوندى حضرت صادق عليه السّلام فرمود : سخن بيفائده را نگو و در سخنان مفيد هم پرحرفى نكن . 62 - نهج البلاغه امير مؤمنان عليه السّلام فرمود . زبان درنده‌اى است كه اگر آزاد باشد حمله كرده و ميگيرد و نيز فرمود آن كس كه زبان خود را بر خود اسير و مسلط نموده خويشتن خويش را پست و خوار نموده است و فرمود عقل انسان كه تام و كامل شد سخنش كم خواهد شد . و فرمود انسان در زير زبانش نهفته است . و فرمود در خاموشى و سكوت از بيان حكمت و دانش خيرى نيست همچنان كه گفتار از روى جهل و نادانى خير و خوبى ندارد . و فرمود كسى كه حرف زياد بگويد خطا و لغزشش زياد خواهد شد و كسى كه خطاء او زياد باشد حيا و شرمش كم مىشود و كسى كه كم حياء شد ورع و تقوايش كم مىشود و كسى كه كم‌تقوى شد دلش ميميرد و كسى كه دل مرده شد داخل آتش خواهد شد . و فرمود كسى كه بفهمد سخنش از اعمال او است سخنش كم خواهد شد مگر حرفهاى مفيد . و فرمود . سخن در اختيار و در بند تو است تا وقتى كه آن را نگفته‌اى ولى پس از اينكه آن سخن را گفتى تو در بند او قرار گرفته‌اى بنا بر اين همچنان كه طلا و نقرهء خود را حفظ ميكنى زبانت را حفظ كن پس چه بسا كه يك كلمه نعمتى را از تو سلب نموده و بلائى را به تو متوجه ميسازد . و فرمود . چيزى را كه نميدانى نگو و همهء آنچه را كه ميدانى باز گو مكن كه خداوند متعال دستوراتى براى اعضاء و جوارح تو مقرر و فرض نموده كه تو را نسبت باجراء آنها مورد بازپرسى و محاكمه قرار ميدهد . و نيز فرمود . سخن بگوئيد تا شناخته شويد كه ارزش انسان در زير زبانش نهفته است . و فرمود . چه بسا گفتارى كه مؤثرتر از قدرت و سلطنت است . و فرمود بر حذر باشيد از تلون اخلاق و دگرگون كردن آن از حالى بحالى و زبان خود را يك زبان نمائيد ( دورو و دوزبان نباشيد ) و انسان بايد زبانش را حفظ كند كه اين زبان براى صاحبش سركشى مىكند . به خدا سوگند هيچ بنده‌اى داراى تقواى مفيد نخواهد شد مگر اينكه زبانش را حفظ كند و زبان مؤمن پشت قلبش قرار گرفته است و قلب منافق پشت سر زبانش هست چون مؤمن وقتى ميخواهد سخنى بگويد ابتداء در قلبش او را مورد تدبر و تامل و سنجش قرار ميدهد اگر دانست كه خير و مفيد است اظهار مىكند و اگر شر و زيانبار است پنهانش مينمايد